Επικοινωνία

Επικοινωνήστε Μαζί Μας

«Ανάπτυξη Λόγου στα Παιδιά: Ορόσημα, Συμβουλές & Πότε να Απευθυνθείτε σε Λογοθεραπευτή»

  • Home
  • Blog
  • «Ανάπτυξη Λόγου στα Παιδιά: Ορόσημα, Συμβουλές & Πότε να Απευθυνθείτε σε Λογοθεραπευτή»
  • August 4, 2026

Περιγραφή

Μάθετε πώς εξελίσσεται η ανάπτυξη λόγου στα παιδιά από τη γέννηση έως τα 7 έτη, ποια είναι τα αναπτυξιακά ορόσημα και πότε είναι σκόπιμη η αξιολόγηση από λογοθεραπευτή.

Ανάπτυξη λόγου στα παιδιά: κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό ανάπτυξης «Το να “συναντάμε” ένα παιδί εκεί που βρίσκεται αναπτυξιακά αποτελεί την ελάχιστη ένδειξη σεβασμού απέναντι σε έναν άλλο μοναδικό άνθρωπο.»
Η φράση αυτή συμπυκνώνει μία από τις σημαντικότερες αρχές της σύγχρονης λογοθεραπείας και της αναπτυξιακής ψυχολογίας: κάθε παιδί ακολουθεί τη δική του, μοναδική αναπτυξιακή πορεία.
Οι γονείς συχνά αναρωτιούνται:
  • «Πότε θα πει τις πρώτες του λέξεις;»
  • «Είναι φυσιολογικό να μιλάει λιγότερο από άλλα παιδιά της ηλικίας του;»
  • «Πρέπει να περιμένουμε ή να απευθυνθούμε σε λογοθεραπευτή;»
    • Πρόκειται για εύλογες ανησυχίες. Ωστόσο, η ανάπτυξη του λόγου δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο ούτε με τον ίδιο ρυθμό σε όλα τα παιδιά. Παρότι υπάρχουν αναπτυξιακά ορόσημα που μας βοηθούν να παρακολουθούμε την εξέλιξή της, αυτά αποτελούν ενδεικτικούς σταθμούς και όχι αυστηρά χρονοδιαγράμματα.

    Η ουσία δεν είναι να συγκρίνουμε ένα παιδί με κάποιο άλλο. Είναι να παρατηρούμε αν εξελίσσεται σταδιακά, κατακτώντας νέες δεξιότητες επικοινωνίας σύμφωνα με τη δική του αναπτυξιακή πορεία.

    Επιστημονική σημείωση

    Το άρθρο βασίζεται σε σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες διεθνών επιστημονικών οργανισμών, όπως η American Speech-Language-Hearing Association (ASHA), η American Academy of Pediatrics (AAP), το Royal College of Speech and Language Therapists (RCSLT), καθώς και στο ενημερωτικό υλικό του Συλλόγου Επιστημόνων Λογοπαθολόγων-Λογοθεραπευτών Ελλάδος (ΣΕΛΛΕ). Έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από λογοθεραπευτή.

    Η ανάπτυξη του λόγου είναι η σταδιακή εξέλιξη των δεξιοτήτων που επιτρέπουν στο παιδί να κατανοεί και να χρησιμοποιεί τη γλώσσα για να επικοινωνεί αποτελεσματικά.

    Η διαδικασία αυτή ξεκινά από τη γέννηση –και, σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, ακόμη και κατά την ενδομήτρια ζωή μέσω της αναγνώρισης φωνητικών ερεθισμάτων– και εξελίσσεται μέσα από την καθημερινή αλληλεπίδραση με το περιβάλλον.
    Στην καθημερινή γλώσσα χρησιμοποιούμε συχνά τους όρους λόγος και ομιλία σαν να σημαίνουν το ίδιο. Επιστημονικά όμως πρόκειται για δύο διαφορετικές έννοιες.
    Λόγος
    Ο λόγος αφορά το σύστημα της γλώσσας και περιλαμβάνει:
  • την κατανόηση των λέξεων και των προτάσεων,
  • την ανάπτυξη του λεξιλογίου,
  • τη γραμματική,
  • τη σύνταξη,
  • την αφήγηση,
  • την κοινωνική χρήση της γλώσσας (πραγματολογία).
    • Ομιλία
    Η ομιλία αφορά τον τρόπο με τον οποίο παράγονται οι ήχοι της γλώσσας και περιλαμβάνει:
  • την άρθρωση,
  • τη φωνή,
  • τη ροή της ομιλίας,
  • τον συντονισμό των κινήσεων που απαιτούνται για την παραγωγή του λόγου.
    • Ένα παιδί μπορεί να κατανοεί πολύ καλά όσα του λένε αλλά να δυσκολεύεται στην άρθρωση. Αντίθετα, μπορεί να προφέρει καθαρά τους ήχους αλλά να δυσκολεύεται στην κατανόηση ή στη δημιουργία προτάσεων. Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση από λογοθεραπευτή εξετάζει συνολικά όλες τις πτυχές της επικοινωνίας.

    Στην παιδική ανάπτυξη δεν υπάρχουν δύο παιδιά που να εξελίσσονται με ακριβώς τον ίδιο τρόπο.

    Η ανάπτυξη του λόγου επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως:
  • η γενετική προδιάθεση,
  • η ακοή,
  • η συνολική νευροαναπτυξιακή πορεία,
  • οι εμπειρίες επικοινωνίας,
  • η ποιότητα της αλληλεπίδρασης με τους φροντιστές,
  • το παιχνίδι,
  • η ανάγνωση βιβλίων,
  • το γλωσσικό περιβάλλον.
    • Αυτός είναι και ο λόγος που οι συγκρίσεις με αδέλφια, φίλους ή συνομήλικα παιδιά είναι συνήθως παραπλανητικές.
    Ως λογοθεραπευτές δεν αξιολογούμε ένα παιδί συγκρίνοντάς το με άλλα παιδιά. Το αξιολογούμε σε σχέση με τη δική του αναπτυξιακή πορεία, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, το ιστορικό, το περιβάλλον και τη συνολική εικόνα της επικοινωνίας του.
    Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα πολλών γονέων είναι: «Αφού δεν μιλάει ακόμη, σημαίνει ότι δεν καταλαβαίνει;»
    Στις περισσότερες περιπτώσεις, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Η κατανόηση της γλώσσας αναπτύσσεται συνήθως πριν από την παραγωγή λόγου. Ένα παιδί μπορεί να κατανοεί πολλές περισσότερες λέξεις από όσες είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει.
    Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να ακολουθεί την οδηγία: «Φέρε μου την μπάλα.» χωρίς ακόμη να μπορεί να πει τη λέξη «μπάλα».
    Η διαπίστωση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, γιατί υπενθυμίζει ότι η αξιολόγηση της ανάπτυξης δεν βασίζεται μόνο στον αριθμό των λέξεων που λέει το παιδί.
    Πολύ πριν εμφανιστούν οι πρώτες λέξεις, το παιδί ήδη επικοινωνεί.
  • Κοιτάζει το πρόσωπο του γονέα.
  • Χαμογελά.
  • Απλώνει τα χέρια.
  • Δείχνει με το δάχτυλο.
  • Παράγει ήχους.
  • Περιμένει την ανταπόκριση του ενήλικα.

    • Όλες αυτές οι συμπεριφορές αποτελούν εκδηλώσεις της επικοινωνιακής πρόθεσης, δηλαδή της επιθυμίας του παιδιού να μοιραστεί πληροφορίες, συναισθήματα και εμπειρίες με τους ανθρώπους γύρω του.

    Η επικοινωνιακή πρόθεση αποτελεί ένα από τα θεμέλια πάνω στα οποία θα αναπτυχθεί αργότερα ο προφορικός λόγος.
    Τα αναπτυξιακά ορόσημα αποτελούν ένα χρήσιμο εργαλείο για την παρακολούθηση της εξέλιξης του παιδιού. Δεν είναι διαγνωστικά κριτήρια ούτε αυστηρά όρια. Αντίθετα, περιγράφουν δεξιότητες που τα περισσότερα παιδιά κατακτούν μέσα σε συγκεκριμένα ηλικιακά διαστήματα.
    0 – 6 μηνών
    Στους πρώτους μήνες της ζωής το βρέφος αναπτύσσει τις βάσεις της επικοινωνίας.
    Συνήθως:
  • αντιδρά σε ήχους,
  • τρομάζει με ήχους,
  • αναγνωρίζει ήχους και γνώριμες φωνές,
  • επαναλαμβάνει τους ίδιους ήχους,
  • στρέφει το κεφάλι προς την πηγή του ήχου,
  • χαμογελά όταν του μιλούν,
  • παράγει ευχάριστους φωνητικούς ήχους,
  • αρχίζει το βάβισμα (χρήση /b/, /m/, /p/),
  • διαφοροποιεί το κλάμα ανάλογα με τις ανάγκες του,
  • χρησιμοποιεί ποικιλία σε ένταση και ύψος στις φωνοποιήσεις του
    • Τι σημαίνει αυτό;
    Το παιδί μαθαίνει ότι οι ήχοι και οι εκφράσεις του προκαλούν ανταπόκριση από τους ανθρώπους γύρω του. Αυτή η αμοιβαία αλληλεπίδραση αποτελεί τη βάση για την ανάπτυξη της γλώσσας.
    7 – 12 μηνών
    Κατά το δεύτερο εξάμηνο του πρώτου έτους η επικοινωνία γίνεται πιο ενεργή.
    Συνήθως το παιδί:
  • καταλαβαίνει και ανταποκρίνεται στο όνομά του,
  • καταλαβαίνει το «ναι» και το «όχι»,
  • κατανοεί απλές καθημερινές λέξεις,
  • χρησιμοποιεί μεγαλύτερη ποικιλία ήχων στο βάβισμα,
  • μιμείται ήχους,
  • ακούει όταν του μιλάς,
  • το βάβισμα μετατρέπεται σε κάτι που μοιάζει πιο πολύ με ομιλία (ακατάληπτη),
  • χρησιμοποιεί ουσιαστικά,
  • δείχνει αντικείμενα που το ενδιαφέρουν,
  • χρησιμοποιεί χειρονομίες όπως το «γεια»,
  • κατανοεί απλές εντολές,
  • μπορεί να παράγει τις πρώτες του λέξεις (έκφραση: 1 – 3 λέξεις).
    • Η χρήση του δείκτη για να δείξει κάτι που του προκαλεί ενδιαφέρον θεωρείται ένα ιδιαίτερα σημαντικό επικοινωνιακό ορόσημο.
    13 – 18 μηνών
    Κατά τον δεύτερο χρόνο ζωής αρχίζει να αναπτύσσεται πιο συστηματικά ο εκφραστικός λόγος.
    Το παιδί συνήθως:
  • χρησιμοποιεί όλο και περισσότερες λέξεις (εκφραστικό λεξιλόγιο 3 – 20+ λέξεις κυρίως ουσιαστικά),
  • χρησιμοποιεί πρότυπα επιτονισμού των ενηλίκων,
  • χρησιμοποιεί ηχολαλία και μη καταληπτή ομιλία,
  • παραλείπει μερικά αρχικά σύμφωνα και σχεδόν όλα τα τελικά,
  • αναγνωρίζει 1 με 3 μέρη του σώματος,
  • συνδυάζει λόγο και χειρονομίες,
  • ακολουθεί απλές οδηγίες,
  • αναγνωρίζει οικεία αντικείμενα,
  • κατονομάζει πρόσωπα ή αντικείμενα,
  • χρησιμοποιεί τον λόγο για να ζητήσει ή να δείξει κάτι.

    • Σε αυτή την ηλικία μεγαλύτερη σημασία έχει ότι το παιδί χρησιμοποιεί τον λόγο για να επικοινωνήσει, παρά ο ακριβής αριθμός των λέξεων που λέει.

    19 – 24 μηνών
    Σε πολλά παιδιά παρατηρείται μια σημαντική αύξηση του λεξιλογίου.
    Συνήθως:
  • χρησιμοποιούν λέξεις πιο συχνά με ασυνάρτητη ομιλία,
  • είναι κατά 25% – 50% κατανοητό σε μη οικεία πρόσωπα,
  • αρχίζει η χρήση των αντωνυμιών,
  • χρησιμοποιούν κατάλληλο χρωματισμό φωνής για διατύπωση ερωτήσεων,
  • αρχίζουν να συνδυάζουν δύο λέξεις (ουσιαστικά και ρήματα),
  • απαντούν σε απλές ερωτήσεις («τι είναι αυτό;»),
  • διασκεδάζουν ακούγοντας ιστορίες,
  • γνωρίζουν 5 μέρη του σώματος,
  • κατονομάζουν οικεία αντικείμενα,
  • κατανοούν ολοένα και περισσότερες οδηγίες,
  • έχουν εκφραστικό λεξιλόγιο 50 έως 100+ λέξεις,
  • έχουν αντιληπτικό λεξιλόγιο 300+ λέξεων.
    • Είναι σημαντικό να σημειωθεί, ότι δεν εμφανίζουν όλα τα παιδιά αυτή τη λεγόμενη «έκρηξη λεξιλογίου» την ίδια χρονική στιγμή. Η εξέλιξη είναι εξατομικευμένη και αξιολογείται πάντα συνολικά.
    2 – 3 ετών
    Κατά την προσχολική ηλικία η γλώσσα εξελίσσεται με ταχύ ρυθμό.
    Το παιδί συνήθως:
  • έχει καταληπτό λόγο κατά 50 – 75%,
  • συνεχίζει να ηχολαλεί όταν συναντά δυσκολίες στο λόγο,
  • καταλαβαίνει το «ένα» και τα «πολλά»,
  • εκφράζει την ανάγκη για τουαλέτα (πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά),
  • ζητάει αντικείμενα με το όνομά τους,
  • δείχνει τις εικόνες σε βιβλίο ονομάζοντάς τις,
  • αναγνωρίζει διάφορα μέρη του σώματος,
  • ακολουθεί απλές εντολές και απαντά σε απλές ερωτήσεις,
  • απολαμβάνει να ακούει μικρές ιστορίες, τραγούδια και ρυθμούς,
  • κάνει ερωτήσεις με 1 ή 2 λέξεις,
  • χρησιμοποιεί φράσεις 3 – 4 λέξεων, με Υποκείμενο – Ρήμα – Αντικείμενο,
  • χρησιμοποιεί μερικές προθέσεις, άρθρα, ρήματα στον ενεστώτα, ομαλό πληθυντικό και ανώμαλους τύπους στον αόριστο,
  • έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο 500 ή 900 ή περισσότερων λέξεων,
  • έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 50 έως 250 ή περισσότερων λέξεων (ραγδαία ανάπτυξη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου),
  • παρουσιάζει πολλαπλά γραμματικά λάθη,
  • καταλαβαίνει τα περισσότερα πράγματα από αυτά που λέγονται,
  • μιλάει με δυνατή φωνή,
  • χρησιμοποιεί τα φωνήεντα σωστά,
  • χρησιμοποιεί σωστά σύμφωνα σε αρχική θέση,
  • χρησιμοποιεί περίπου 27 φωνήματα,
  • χρησιμοποιεί το βοηθητικό «είναι»,
  • χρησιμοποιεί μερικά ομαλά ρήματα στον αόριστο, κτητικά μορφήματα, αντωνυμίες και προστακτική.
    • Σε αυτή την ηλικία είναι ακόμη αναμενόμενο να υπάρχουν ορισμένες δυσκολίες στην άρθρωση κάποιων ήχων.
    3–4 ετών
    Μετά την ηλικία των 3 ετών, ο λόγος παύει να εξυπηρετεί μόνο βασικές ανάγκες και γίνεται το κύριο εργαλείο με το οποίο το παιδί οργανώνει τη σκέψη του, εκφράζει συναισθήματα και δημιουργεί σχέσεις.
    Συνήθως το παιδί:
  • καταλαβαίνει τη λειτουργία των αντικειμένων,
  • καταλαβαίνει διαφορές στις έννοιες (σταματώ – ξεκινώ, μέσα – έξω, μικρό – μεγάλο),
  • ακολουθεί εντολές που αποτελούνται από 2 και 3 μέρη,
  • ρωτάει και απαντάει σε απλές ερωτήσεις (ποιος, τι, που, γιατί),
  • συχνά κάνει ερωτήσεις και ζητά λεπτομέρειες στις απαντήσεις,
  • χρησιμοποιεί την ομιλία για να εκφράσει συναισθήματα,
  • χρησιμοποιεί 4 με 5 λέξεις στις προτάσεις,
  • αναγνωρίζει αντικείμενα με το όνομά τους,
  • χειρίζεται επιδέξια τους ενήλικες και παρατηρεί,
  • χρησιμοποιεί ουσιαστικά και ρήματα πιο συχνά,
  • έχει αίσθηση του παρελθόντος και του μέλλοντος,
  • έχει ένα αντιληπτικό λεξιλόγιο 1200 – 2000 λέξεων,
  • έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 800 – 1500 λέξεων,
  • ο λόγος είναι 80% καταληπτός,
  • η γραμματική βελτιώνεται αν και κάποια λάθη επιμένουν,
  • κατάλληλη χρήση του «είμαι» και «είναι» στις προτάσεις,
  • βάζει δύο γεγονότα σε χρονολογική σειρά,
  • συμμετέχει σε συζητήσεις,
  • συνεπής χρήση ομαλού πληθυντικού, κτητικών αντωνυμιών και ρημάτων αορίστου.
    • Τι σημαίνει αυτό;
    Σε αυτή την ηλικία αναπτύσσεται σημαντικά η πραγματολογία, δηλαδή η κοινωνική χρήση της γλώσσας. Το παιδί μαθαίνει να περιμένει τη σειρά του σε μια συζήτηση, να προσαρμόζει τον τρόπο που μιλά ανάλογα με τον συνομιλητή του και να χρησιμοποιεί τη γλώσσα για να συνεργάζεται, να διαπραγματεύεται και να εκφράζει σκέψεις.
    4–5 ετών
    Το παιδί αποκτά μεγαλύτερη ευχέρεια στην επικοινωνία και ο λόγος του γίνεται περισσότερο οργανωμένος.
    Συνήθως:
  • κατανοεί τις έννοιες των αριθμών έως το 3,
  • αναγνωρίζει 1 έως 3 χρώματα,
  • έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο 2800 ή περισσότερων λέξεων,
  • έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 900 έως 2000 ή περισσότερων λέξεων,
  • μετράει ως το 10 μηχανικά,
  • χρησιμοποιεί γραμματικά σωστές προτάσεις,
  • χρησιμοποιεί προτάσεις 4 έως 8 λέξεων,
  • απαντά σε σύνθετες ερωτήσεις που αποτελούνται από 2 μέρη,
  • ρωτά για ορισμούς λέξεων,
  • μιλά με μια συχνότητα 186 λέξεων ανά λεπτό περίπου,
  • μειώνεται ο συνολικός αριθμός των επαναλήψεων,
  • παράγει σύμφωνα με 90% ακρίβεια,
  • μειώνεται σημαντικά ο αριθμός των συνεχών ηχητικών παραλείψεων και των υποκατάστατων,
  • ο λόγος του είναι συνήθως καταληπτός από μη οικεία πρόσωπα,
  • μιλά σχετικά με εμπειρίες στο σχολείο, σε σπίτια φίλων κτλ.,
  • αναμεταδίδει με ακρίβεια μια μεγάλη ιστορία,
  • δίνει προσοχή σε μια ιστορία και απαντά σε απλές ερωτήσεις σχετικά με αυτή,
  • χρησιμοποιεί κτητικές αντωνυμίες, μέλλοντα χρόνο και συγκριτικά μορφήματα στις προτάσεις.
    • Τι σημαίνει αυτό;
    Η ανάπτυξη της αφήγησης αποτελεί σημαντικό δείκτη γλωσσικής εξέλιξης. Μέσα από την αφήγηση το παιδί οργανώνει τη σκέψη του, χρησιμοποιεί χρονικές έννοιες, συνδέει γεγονότα και εξασκεί τη μνήμη του.
    5–6 ετών
    Η γλωσσική ανάπτυξη συνδέεται πλέον στενά με τις δεξιότητες που θα υποστηρίξουν τη σχολική μάθηση.
    Συνήθως το παιδί:
  • ονομάζει 6 βασικά χρώματα και 3 βασικά σχήματα,
  • ακολουθεί εντολές που αποτελούνται από 3 μέρη,
  • κάνει ερωτήσεις με το «πως»,
  • απαντά λεκτικά στο «Γεια» και στο «Τι κάνεις;»,
  • χρησιμοποιεί παρελθόντα χρόνο και μέλλοντα κατάλληλα,
  • χρησιμοποιεί συνδέσμους,
  • έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο περίπου 13.000 λέξεις,
  • ονομάζει τα αντίθετα,
  • ονομάζει διαδοχικά ημέρες της εβδομάδας,
  • μετρά ως το 30 μηχανικά,
  • ανταλλάσσει πληροφορίες και κάνει ερωτήσεις,
  • χρησιμοποιεί προτάσεις με λεπτομέρειες,
  • αναμεταδίδει με ακρίβεια μια ιστορία,
  • τραγουδά ολόκληρα τραγούδια και απαγγέλει παιδικά ποιηματάκια,
  • επικοινωνεί εύκολα με ενήλικες και άλλα παιδιά.
    • Τι σημαίνει αυτό;
    Οι δεξιότητες αυτές αποτελούν τη βάση για τη μετέπειτα εκμάθηση της ανάγνωσης και της γραφής. Η ανάπτυξη του προφορικού λόγου συνδέεται στενά με τη σχολική ετοιμότητα.
    6–7 ετών
    Κατά την πρώτη σχολική ηλικία, η γλώσσα γίνεται ολοένα και πιο ώριμη.
    Συνήθως το παιδί:
  • ονομάζει κάποια γράμματα, αριθμούς και νομίσματα,
  • τοποθετεί κατά σειρά αριθμούς,
  • κατανοεί το «αριστερά» και το «δεξιά»,
  • χρησιμοποιεί αυξανόμενα πιο σύνθετες περιγραφές,
  • απασχολείται με συζητήσεις,
  • έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο περίπου 20.000 λέξεων,
  • χρησιμοποιεί προτάσεις 6 λέξεων περίπου,
  • κατανοεί τις περισσότερες έννοιες του χρόνου,
  • απαγγέλει το αλφάβητο,
  • μετράει ως το 100 μηχανικά,
  • χρησιμοποιεί περισσότερα μορφολογικά σημάδια καταλλήλως,
  • χρησιμοποιεί κατάλληλα την παθητική φωνή.
    • Σημείωση: Με πληροφορίες από την ιστοσελίδα του ΣΕΛΛΕ (2026).
    Η ύπαρξη αναπτυξιακών οροσήμων δεν σημαίνει ότι κάθε απόκλιση αποτελεί ένδειξη διαταραχής. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες μια αξιολόγηση από λογοθεραπευτή είναι σκόπιμη.
    Είναι καλό να ζητήσετε αξιολόγηση όταν το παιδί:
  • δεν αντιδρά σταθερά σε ήχους ή στο όνομά του,
  • δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες για να επικοινωνήσει προς το τέλος του πρώτου έτους ζωής,
  • παρουσιάζει σημαντική δυσκολία στην κατανόηση απλών οδηγιών,
  • δεν εμφανίζει σταδιακή εξέλιξη στην επικοινωνία,
  • δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει τον λόγο για να εκφράσει βασικές ανάγκες σε ηλικία που αυτό αναμένεται,
  • η ομιλία του παραμένει ιδιαίτερα δυσνόητη σε σχέση με την ηλικία του,
  • παρουσιάζει απώλεια γλωσσικών ή επικοινωνιακών δεξιοτήτων που είχε ήδη κατακτήσει,
  • δυσκολεύεται να αλληλεπιδράσει λεκτικά με συνομηλίκους ή ενήλικες.
    • Σημαντικό: Κανένα από τα παραπάνω σημεία δεν αρκεί από μόνο του για να τεθεί διάγνωση. Η αξιολόγηση βασίζεται στη συνολική εικόνα του παιδιού, στο αναπτυξιακό ιστορικό και στην κλινική εκτίμηση από εξειδικευμένο λογοθεραπευτή.
    Οι σημαντικότερες ευκαιρίες για γλωσσική μάθηση βρίσκονται στην καθημερινότητα. Δεν χρειάζονται πολύπλοκες δραστηριότητες· χρειάζεται ουσιαστική επικοινωνία.
    Μιλήστε στο παιδί από τη βρεφική ηλικία
    Περιγράψτε όσα κάνετε μαζί:
    «Τώρα φοράμε τα παπούτσια σου.»
    «Άνοιξες την πόρτα!»
    Οι καθημερινές στιγμές είναι πολύτιμες ευκαιρίες γλωσσικής μάθησης.
    Ακολουθήστε το ενδιαφέρον του
    Αντί να κατευθύνετε συνεχώς το παιχνίδι, παρατηρήστε τι τραβά την προσοχή του.
    Αν κοιτάζει ένα αυτοκίνητο, μιλήστε για το αυτοκίνητο.
    Αν παρατηρεί ένα πουλί, μιλήστε για το πουλί.
    Τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα όταν η γλώσσα συνδέεται με κάτι που ήδη τους κινεί το ενδιαφέρον.
    Διαβάστε βιβλία μαζί
    Η κοινή ανάγνωση βιβλίων έχει συνδεθεί με καλύτερη ανάπτυξη λεξιλογίου, αφηγηματικών δεξιοτήτων και κατανόησης.
    Δεν είναι απαραίτητο να διαβάζετε κάθε λέξη. Μπορείτε να:
  • δείχνετε τις εικόνες,
  • κάνετε ερωτήσεις,
  • σχολιάζετε αυτά που βλέπετε,
  • αφήνετε χρόνο στο παιδί να συμμετέχει.
    • Δώστε χρόνο για απάντηση
    Μετά από μια ερώτηση, περιμένετε λίγα δευτερόλεπτα.
    Το παιδί χρειάζεται χρόνο για να επεξεργαστεί αυτό που άκουσε και να οργανώσει την απάντησή του.
    Επεκτείνετε όσα λέει
    Αν το παιδί πει:
    «Μπάλα.»
    Μπορείτε να απαντήσετε:
    «Ναι, είναι μια μεγάλη κόκκινη μπάλα.»
    Με αυτόν τον τρόπο προσφέρετε ένα πλουσιότερο γλωσσικό πρότυπο, χωρίς να διορθώνετε ή να πιέζετε το παιδί.
    Περιορίστε τον παθητικό χρόνο μπροστά στις οθόνες
    Οι οθόνες δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη ζωντανή ανθρώπινη αλληλεπίδραση.
    Η ανάπτυξη του λόγου ενισχύεται όταν το παιδί ανταλλάσσει βλέμματα, ακούει, απαντά, γελά και αλληλεπιδρά με πραγματικούς ανθρώπους.
    «Τα αγόρια μιλούν πάντα πιο αργά.»
    Μύθος.
    Αν και ορισμένες μελέτες έχουν καταγράψει μικρές διαφορές στους μέσους όρους, αυτές δεν δικαιολογούν την αναμονή όταν υπάρχουν πραγματικές ανησυχίες για την ανάπτυξη του λόγου.
    «Τα δύο γλωσσικά περιβάλλοντα προκαλούν καθυστέρηση λόγου.»
    Μύθος.
    Η έκθεση σε δύο γλώσσες δεν προκαλεί από μόνη της γλωσσική διαταραχή. Τα δίγλωσσα παιδιά μπορεί να κατανέμουν το λεξιλόγιό τους μεταξύ των δύο γλωσσών, όμως ακολουθούν τα ίδια βασικά αναπτυξιακά στάδια.
    «Αφού καταλαβαίνει, δεν χρειάζεται αξιολόγηση.»
    Μύθος.
    Η κατανόηση αποτελεί σημαντικό δείκτη ανάπτυξης, αλλά η αξιολόγηση εξετάζει συνολικά όλες τις γλωσσικές και επικοινωνιακές δεξιότητες.
    «Ας περιμένουμε, θα μιλήσει όταν είναι έτοιμο.»
    Μερικές φορές σωστό, αλλά όχι πάντα.
    Η φυσιολογική διακύμανση είναι αναμενόμενη. Ωστόσο, όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις ανησυχίας, η έγκαιρη αξιολόγηση είναι προτιμότερη από την παρατεταμένη αναμονή.
    – – – Είναι φυσιολογικό δύο παιδιά της ίδιας ηλικίας να μιλούν διαφορετικά;
    Ναι. Υπάρχει σημαντική φυσιολογική διακύμανση στην ανάπτυξη. Εκείνο που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η συνολική πορεία του κάθε παιδιού.
    – – – Πρέπει να διορθώνω συνεχώς το παιδί όταν κάνει λάθη;
    Όχι. Είναι προτιμότερο να επαναλαμβάνετε τη σωστή μορφή της λέξης ή της πρότασης μέσα στη φυσική ροή της συζήτησης, χωρίς πίεση ή κριτική.
    – – – Το παιχνίδι βοηθά πραγματικά;
    Ναι. Το παιχνίδι αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τρόπους ανάπτυξης του λόγου, καθώς δημιουργεί αυθεντικές ευκαιρίες επικοινωνίας, μάθησης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης.
    Η ανάπτυξη του λόγου είναι μια δυναμική διαδικασία που ξεκινά από τη γέννηση και εξελίσσεται μέσα από την καθημερινή αλληλεπίδραση του παιδιού με τους ανθρώπους που το φροντίζουν.
    Τα αναπτυξιακά ορόσημα αποτελούν πολύτιμους οδηγούς, αλλά δεν μπορούν να περιγράψουν τη μοναδική πορεία κάθε παιδιού. Ο ρόλος τους είναι να μας βοηθούν να παρατηρούμε την εξέλιξη και να αναγνωρίζουμε έγκαιρα πιθανές δυσκολίες, όχι να ενθαρρύνουν συγκρίσεις.
    Όταν προσαρμόζουμε τις προσδοκίες μας στις πραγματικές δυνατότητες του παιδιού, όταν ακούμε, παρατηρούμε και ανταποκρινόμαστε με ευαισθησία και επιστημονική γνώση, δημιουργούμε τις καλύτερες προϋποθέσεις για να αναπτύξει τις επικοινωνιακές του δεξιότητες και να ανθίσει με τον δικό του μοναδικό τρόπο.
    Λογγινίδου Αναστασία, Επιστημονική Υπεύθυνη του Τμήματος Ειδικών Θεραπειών SynaΨe, Ειδίκευση στην Αναπτυξιακή ψυχοπαθολογία στη βρεφική και νηπιακή ηλικία, Λογοθεραεύτρια, MSc

    Βιβλιογραφία

    • American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Communication Milestones. https://www.asha.org/public/developmental-milestones/ 
    • Bishop DVM, Snowling MJ, Thompson PA, Greenhalgh T, CATALISE Consortium. (2017). Phase 2 of CATALISE: a multinational and multidisciplinary Delphi consensus study of problems with language development. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 58(10), 1068–1080. https://doi.org/10.1111/jcpp.12721⁠
    • Centers for Disease Control and Prevention. Developmental Milestones. https://www.cdc.gov/act-early/milestones/index.html 
    • McCarthy, D. (1946). Language development in children. In L. Carmichael (Ed.), Manual of child psychology (pp. 476–581). John Wiley & Sons, Inc.. https://doi.org/10.1037/10756-010
    • Paul H. Lipkin, Michelle M. Macias, COUNCIL ON CHILDREN WITH DISABILITIES, SECTION ON DEVELOPMENTAL AND BEHAVIORAL PEDIATRICS; Promoting Optimal Development: Identifying Infants and Young Children With Developmental Disorders Through Developmental Surveillance and Screening. Pediatrics January 2020; 145 (1): e20193449. 10.1542/peds.2019-3449 https://doi.org/10.1542/peds.2019-3449⁠
    • Rahimpour, M. (2004). Developmental stages of child language.
    • Σύλλογος Επιστημόνων Λογοπαθολόγων – Λογοθεραπευτών Ελλάδος (ΣΕΛΛΕ). Τα Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Ομιλίας.     

    https://www.selle.gr/kids.php#top